ul. J. Słowackiego 24/17A
+48 786 802 800
kontakt@kancelariawrobel.com

Odszkodowania

ODSZKODOWANIA

Kancelaria zapewnia pomoc doświadczonych prawników - radców prawnych i adwokatów - w zgłaszaniu i likwidacji szkód z OC, AC i NNW. Skutecznie walczymy o należne odszkodowania, zadośćuczynienia i renty za wypadek drogowy, wypadek w pracy i w gospodarstwie. Reprezentujemy Klientów w sądzie, ZUS i KRUS. Mamy doświadczenie w dochodzeniu rekompensat za szkody spowodowane błędami medycznymi, śmiercią bliskiej osoby, czy niedopełnieniem obowiązków.

Kolizje drogowe

Kolizja drogowa, to zdarzenie, które pociągnęło za sobą wyłącznie straty materialne, a w wyniku którego osoby w nim uczestniczące nie ponoszą śmierci ani nie doznają urazów. Pojęcie to nie funkcjonuje na gruncie prawa polskiego, ale jest powszechnie używane, także przez praktyków.

W przypadku kolizji art. 44 ustawy Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje kierujących do zatrzymania pojazdu w taki sposób, aby nie powodować zagrożenia dla innych uczestników ruchu, przedsięwzięcia odpowiednich środków ostrożności w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu w miejscu zdarzenia, niezwłocznego usunięcia pojazdu z miejsca kolizji, aby nie powodować zagrożenia lub tamowania ruchu, podania swoich danych personalnych, danych właściciela lub posiadacza pojazdu oraz danych dotyczących zakładu ubezpieczeń, z którym zawarta jest umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Poszkodowany będzie starał się uzyskać w zakładzie ubezpieczeniowym sprawcy odszkodowanie za powstałe szkody w jego mieniu i zgodnie z art. 6 k.c. będzie zobowiązany udowodnić swoje roszczenia. Aby uzyskanie pełnego odszkodowania było możliwe, postępowanie poszkodowanego na miejscu kolizji powinno być następujące: jeżeli sprawca wypadku przyjmuje na siebie winę za jego spowodowanie i godzi się potwierdzić to pisemnym oświadczeniem, wzywanie policji nie jest konieczne. Warto jednak dokładnie sprawdzić, czy sprawca jest trzeźwy, posiada dowód rejestracyjny pojazdu bez widocznych śladów przerabiania, posiada ważne prawo jazdy i inny dokument osobisty ze zdjęciem, posiada dowód potwierdzający ubezpieczenie obowiązkowe pojazdu (OC) obejmujące czas zaistnienia kolizji.

Uczestnicząc w takim zdarzeniu dobrze jest posiadać druk oświadczenia i spowodować, aby sprawca wypełnił je we wszystkich rubrykach oraz czytelnie podpisał. W oświadczeniu powinny być zawarte dane sprawcy, kategoria, nr prawa jazdy i nazwa wystawcy, nazwa zakładu ubezpieczeniowego i nr polisy oraz okres jej zawarcia, okoliczności kolizji, w tym: data, godzina, miejsce kolizji, jej przyczyna i jednoznaczne stwierdzenie, kto jest jej sprawcą. Oświadczenie nie zawierające wszystkich powyższych informacji, może dać sprawcy możliwość zakwestionowania okoliczności zdarzenia, a w konsekwencji spowodować odmowę wypłaty odszkodowania.

Często zdarza się jednak, iż pomimo podpisanego oświadczenia sprawcy kolizji kwestionują swoją odpowiedzialność, w obawie o utratę zniżek. Zasłaniają się stanem wzburzenia spowodowanego kolizją lub przedstawiają inną wersję wydarzeń, jeśli ta nie jest szczegółowo opisana w oświadczeniu. Dlatego przy szkodach dużej wartości, jeśli nie mamy sobie nic do zarzucenia, warto wezwać policję.

Z uwagi na dalsze postępowania w sprawie zdarzenia - karne, odszkodowawcze - korzystnym dla poszkodowanego jest zadbanie o zabezpieczenie śladów i dowodów potwierdzających jego prawidłowe, zgodne z zasadami ruchu drogowego zachowania tuż przed, w czasie i po kolizji.

Jeszcze przed przyjazdem Policji i przed usunięciem pojazdów z jezdni byłoby dobrze wykonać zdjęcia - ogólne miejsca zdarzenia, uszkodzeń pojazdów, miejsc ich po kolizyjnego zatrzymania oraz charakterystycznych śladów, a w przypadku braku możliwości wykonania zdjęć - ułatwić Policji ujawnienie śladów kolizji, np. przez zaznaczenie czymkolwiek ustawienia kół pojazdów uczestniczących w kolizji w miejscach zatrzymań po zderzeniu i ustalenie świadków.

Wypadki samochodowe

Wypadek drogowy to zdarzenie w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w wyniku którego uczestnik ruchu drogowego został ranny lub doszło do jego śmierci.

W takich sytuacjach należy bezzwłocznie wezwać policję, pogotowie i w razie potrzeby straż pożarną (kiedy liczba poszkodowanych jest znaczna lub są oni uwięzieni w pojazdach, pojawia się zagrożenie pożarowe lub doszło do wycieków substancji ropopochodnych).

Ponad połowa poszkodowanych nie wie, że może ubiegać się o odszkodowanie od sprawcy wypadku z jego polisy OC, że kwota wypłacana przez ubezpieczyciela to tylko część tego, co mogą i powinni otrzymać. Tymczasem możemy żądać finansowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zwrotu wszelkich kosztów zawiązanych z leczeniem, a w poważnych przypadkach także renty. Jeśli w wyniku wypadku stracimy członka najbliższej rodziny, możemy domagać się odszkodowania za pogorszenie sytuacji materialnej, renty i zadośćuczynienia, a ubezpieczyciel sprawcy powinien zrekompensować wszelkie roszczenia. Kwota takiego odszkodowania może sięgać nawet do 2,5 mln euro! Oznacza to, że jeżeli ucierpimy w wypadku, ubezpieczyciel sprawcy musi zaspokoić nasze roszczenia do takiej kwoty. Ich wysokość w każdej konkretnej sprawie zależy od rodzaju doznanych obrażeń ciała i ich skutków.

Żeby domagać się odszkodowania z polisy sprawcy musimy mimo szoku, jakiego doznaliśmy uczestnicząc w wypadku spisać dane sprawcy wypadku, a najlepiej wezwać na miejsce policję. Nawet, jeśli sprawca zbiegł z miejsca wypadku policja potwierdzi i udokumentuje wypadek. Taka dokumentacja będzie nieoceniona w przypadku starania o odszkodowanie z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

O wypłatę odszkodowania można starać się przez 3 lata od dnia, kiedy dowiemy się, kto jest sprawcą wyrządzonej szkody. Po tym okresie roszczenia przedawniają się. Jeśli postępowanie karne w sprawie wypadku zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy, odszkodowanie również się należy. Jeśli sprawca wypadku został skazany wyrokiem karnym, termin przedawnienia nie może upłynąć wcześniej niż 20 lat od wypadku, nawet, jeśli szkoda i sprawca były wcześniej znane. Termin przedawnienia dla osób, które ucierpiały w wypadku nie mając ukończonych 18 lat, nie może upłynąć wcześniej niż dwa lata od uzyskania przez nie pełnoletniości. Możemy domagać się odszkodowań nawet wówczas, kiedy do wypadku doszło za granicą, lub jeśli sprawcą wypadku w kraju był kierowca pochodzący z zagranicy.

O odszkodowanie można wystąpić nawet wówczas, kiedy minęły już dolegliwości związane z wypadkiem. Nie przeszkadza także otrzymanie od własnego ubezpieczyciela pieniędzy z ubezpieczenia NW.

Pierwszym krokiem w dochodzeniu należnych świadczeń jest zebranie pełnej dokumentacji i przekazanie jej wraz ze zgłoszeniem szkody do ubezpieczyciela. Zgodnie z obowiązującym prawem zakład ubezpieczeń jest zobowiązany wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni, a jeśli sprawa jest skomplikowana i wymaga dodatkowych wyjaśnień w terminie 90 dni. Wysokość świadczenia może zostać ustalona na podstawie decyzji zakładu ubezpieczeń, ugody lub orzeczenia sądu. Najczęściej wypłata odszkodowania następuje w ramach decyzji ubezpieczyciela, jednak możemy zostać skuszeni wypłatą szybkiej gotówki i propozycją ugody. W tym przypadku powinniśmy skalkulować wszelkie szkody i ich następstwa, gdyż zawarcie ugody najczęściej wiąże się ze zrzeczeniem wszelkich roszczeń związanych z wypadkiem. Ponadto z ugody bardzo ciężko się wycofać i jej podważenie jest możliwe praktycznie tylko przed sądem. Jeśli decyzja ubezpieczyciela jest dla nas niesatysfakcjonująca możemy wystąpić na drogę sądową, co wiąże się z poniesieniem kosztów wytoczenia powództwa. Jednak w tym przypadku o wysokości świadczeń będzie decydował sąd, a nie ubezpieczyciel.

Kwota wypłaconego nam odszkodowania w rzeczywistości wynika z uznania ubezpieczyciela i nawet w podobnych sprawach może się drastycznie różnić. Obecnie zakłady ubezpieczeń w zależności od rodzaju szkody wypłacają tytułem zadośćuczynienia od kilku do kilkuset tysięcy zł. Jednak poszkodowany praktycznie nie dysponuje żadnymi narzędziami, aby stwierdzić czy przyznana mu kwota odszkodowania jest właściwa. Takiej oceny mogą dokonać tylko specjaliści zajmujący się dochodzeniem odszkodowań.

Często zdarza się, że wspomnienie z wypadku jest zbyt wielką traumą dla poszkodowanych. Chcą jak najprędzej zapomnieć o tragicznych chwilach, które przeżyli. Często poszkodowani nie wiedzą, do kogo się zwrócić o pomoc w uzyskaniu odszkodowania. Boją się kosztów, jakie będą musieli ponieść walcząc o należne pieniądze. Niektórzy po prostu nie wierzą, że należy im się odszkodowanie z polisy sprawcy.

Na rynku funkcjonuje szereg podmiotów świadczących pomoc w uzyskaniu odszkodowań. Najlepszym wyborem i, wbrew pozorom, najtańszym jest skorzystanie z pomocy prawnika - adwokata lub radcy prawnego, który już na etapie zgłaszania szkody tak sformułuje żądanie, aby uzyskać w pierwszej decyzji środki, o które w innym wypadku trzeba by walczyć kila lat w procesie.

Wypadki w pracy

Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą (art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych): podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych, podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia albo w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ w czasie podróży służbowej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań, podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony lub przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Osobie, która uległa wypadkowi przy pracy, przysługują określone świadczenia powypadkowe. Należą do nich m.in. zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne oraz jednorazowe odszkodowanie z ZUS.

Szczegółowe regulacje w zakresie wypadków przy pracy oraz prawa do świadczeń z nimi związanych uregulowane zostały w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zawiera ona pełną definicję wypadku przy pracy oraz wymienia rodzaje świadczeń, jakie przysługują osobie, która uległa wypadkowi przy pracy. I tak zgodnie z art. 6 ustawy wypadkowej z tytułu wypadku przy pracy przysługują m.in. świadczenia takie jak:

  • zasiłek chorobowy- dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
  • świadczenie rehabilitacyjne – dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy;
  • jednorazowe odszkodowanie – dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;
  • renta z tytułu niezdolności do pracy – dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;
  • renta rodzinna – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej oraz dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej;

Zarówno zasiłek chorobowy jak i świadczenie rehabilitacyjne przysługują w wysokości 100% podstawy wymiaru i wypłacane są przez płatnika składek zobowiązanego do ustalania prawa do zasiłków w razie choroby i macierzyństwa i ich wypłaty lub przez ZUS – w pozostałych przypadkach.

Wysokość jednorazowego odszkodowania wynosi 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Wraz z pogorszeniem się stanu zdrowia jednorazowe odszkodowanie ulega zwiększeniu  o 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu.

Za stały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nie rokujące poprawy, natomiast za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uważa się naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres nieprzekraczający 6 miesięcy i mogące ulec poprawie. Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.

Jednorazowe odszkodowanie przysługuje przede wszystkim samemu poszkodowanemu ubezpieczonemu, ale także może być wypłacone członkom jego rodziny uprawnionych do odszkodowania. Ustawa definiuje, że są to: małżonek, dzieci własne, drugiego małżonka, dzieci przysposobione, wnuki przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osi osiągnięciem pełnoletności, rodzeństwo i inne dzieci (także w ramach rodziny zastępczej uprawnione do renty rodzinnej). Uprawnieni także są rodzice, osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony. Jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje małżonkowi w przypadku orzeczonej separacji.

O przyznaniu lub odmowie przyznania odszkodowania decyduje ZUS w ciągu 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej i wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Wypłata dokonywana zostaje w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji. Do ustalenia wysokości  powyższych świadczeń stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS z uwzględnieniem przepisów ustawy wypadkowej.

Renta z tytułu niezdolności do pracy i renta szkoleniowa z ubezpieczenia wypadkowego nie może być niższa niż: 80% podstawy jej wymiaru – dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy; 60% podstawy jej wymiaru – dla osoby częściowo niezdolnej do pracy; 100% podstawy jej wymiaru – dla osoby uprawnionej do renty szkoleniowej.

Wypadek przy pracy rolniczej

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym lub w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, albo w drodze powrotnej lub też podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego, zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo w związku z wykonywaniem tych czynności, lub w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt 3, albo w drodze powrotnej.

Ubezpieczonemu rolnikowi i domownikowi który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej, lub członkom rodziny ubezpieczonego zmarłego wskutek wypadku przy pracy rolniczej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie powypadkowe.

Ze względu na specyfikę pracy w gospodarstwie rolnym, przy kwalifikacji tej grupy wypadków od lat występuje wiele wątpliwości, czego wyrazem jest bogate orzecznictwo sądowe.

Z kolei zgodnie z ustawą z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Gwarancyjnych (Dz. U. nr 76, poz. 1152 z późn. zm.) każda osoba fizyczna zajmująca się działalnością rolniczą, posiadająca grunty rolne o powierzchni przekraczającej łącznie 1 hektar i podlegająca opodatkowaniu podatkiem rolnym, ma obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC rolnika. Jeżeli jednak rolnik prowadzi gospodarstwo w ramach działów specjalnych produkcji rolnej, musi zawrzeć umowę ubezpieczenia OC niezależnie od obszaru posiadanych gruntów rolnych.

Głównym celem ubezpieczenia OC rolnika jest zapewnienie rekompensaty w postaci odszkodowania osobom, które poniosą szkodę w związku z posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego. Ubezpieczenie to  chroni więc osoby poszkodowane w wypadkach rolniczych, jednocześnie chroniąc interesy rolnika, gdyż w razie zaistnienia wypadku w jego gospodarstwie, to ubezpieczyciel, a nie sam rolnik zrekompensuje poszkodowanemu poniesione straty. Minimalne sumy gwarancyjne OC rolnika są bardzo wysokie i wynoszą odpowiednio 5 000 000 euro w przypadku szkód osobowych i 1 000 000 euro w przypadku szkód majątkowych.

Ubezpieczenie OC rolnika obejmuje odpowiedzialność cywilną wszystkich osób pracujących w jego gospodarstwie rolnym (a więc samego rolnika, jego rodziny, pracowników, a czasem również innych osób), za szkody powstałe w związku z prowadzeniem przez rolnika gospodarstwa rolnego i w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej. Warto przy tym zauważyć, że za osobę pracującą w gospodarstwie rolnym rolnika uważa się także osobę dokonującą nagłych napraw na terenie gospodarstwa oraz osobę świadczącą rolnikowi pomoc sąsiedzką.

Jeżeli szkodę, o której mowa powyżej, poniesie osoba trzecia (nie pracująca w gospodarstwie rolnym), odszkodowanie obejmuje zarówno szkody osobowe (uszkodzenia ciała), jak również szkody majątkowe (zniszczone rzeczy). Jeżeli zaś szkodę – nie z własnej winy - poniesie osoba pracująca w tym gospodarstwie, odszkodowanie obejmie jedynie szkody na osobie.

Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń na podstawie ubezpieczenia OC rolnika dotyczy zarówno szkód wyrządzonych w związku z wykonywaniem w gospodarstwie rolnym czynności ściśle rolniczych, jak i szkód wynikających z szeroko pojętego funkcjonowania gospodarstwa rolnego (np. szkód powstałych w wyniku wykonywania usług budowlano - remontowych na terenie gospodarstwa) oraz szkód powstałych w związku z ruchem rolniczych pojazdów wolnobieżnych. Takim pojazdem nie jest jednak ciągnik rolniczy, który jako pojazd mechaniczny musi posiadać umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. 

Odszkodowania za bezprawne działanie organów administracji

Każdemu podmiotowi poszkodowanemu w następstwie niezgodnego z prawem działania lub zaniechania organu administracji przysługuje uprawnienie do dochodzenia odszkodowania. W orzecznictwie wskazuje się na fakt, iż konieczność rekompensowania uszczerbków majątkowych spowodowanych przez administrację jest jedną z niekwestionowanych konsekwencji państwa prawa, jakkolwiek nie zawsze i nie wszędzie zakres i system reżimów kompensacyjnych jest jednakowo rozwinięty.

Zasady państwa prawa wymagają bowiem, aby nieuchronne ryzyko pomyłek, błędów, a nawet celowych, bo podjętych w interesie ogólnym, lecz szkodzących jednostce działań administracji, nie było przerzucane tylko na tę jednostkę, zwłaszcza gdy po jej stronie nie można dopatrzyć się naganności postępowania (wyr. SN z 18 listopada 1993 r., sygn. akt: III ARN 56/93).

Jak wskazano, warunkiem kwalifikującym uprawnienie do dochodzenia naprawienia szkody jest uznanie postępowania organu administracji za niezgodne z prawem, przez co należy rozumieć brak podstawy prawnej do podjętego działania lub zaniechanie działania w sytuacji, gdy norma prawna nakazuje jego podjęcie przez organ administracji. Uprawnienie przedsiębiorców do żądania naprawienia szkody wyrządzonej bezprawnym działaniem organu władzy publicznej ma swoje źródło w samej ustawie zasadniczej (art. 77 ust. 1 Konstytucji).

Zakres podmiotu odpowiedzialności odszkodowawczej określa art. 417 kodeksu cywilnego. Wskazuje on, iż zobowiązanymi do naprawienia szkody jest Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub osoba prawna wykonująca władzę publiczną z mocy prawa. Jeżeli wykonywanie władzy publicznej powierzono na podstawie porozumienia osobie prawnej lub jednostce samorządu terytorialnego odpowiedzialność solidarna za szkodę ponosi wykonawca i zlecający.

Dla zaistnienia roszczenia o naprawienie szkody łącznie zaistnieć muszą przesłanki takie jak: wystąpienie szkody rozumianej jako szkoda majątkowa (strata i utracone korzyści) lub niemajątkowa - może ona powstać na skutek wykonania decyzji lub z powodu jej niewykonania szkoda jest następstwem niezgodnego z prawem wykonania władzy publicznej - bezprawnego działania podmiotu sprawującego władzę publiczną lub niedziałania takiego podmiotu (zaniechania) wtedy, kiedy przepisy prawa nakładają na podmiot taki obowiązek, a pomiędzy powstaniem szkody a niezgodnym z prawem wykonaniem czynności z zakresu władzy publicznej istnieje normalny związek przyczynowy.

W przypadku szkody będącej następstwem wydania decyzji lub orzeczenia (art. 4171§ 2 k.c.)  przez organ wykonujący władzę publiczną ustawodawca wskazał, iż musimy mieć do czynienia z prawomocnym orzeczeniem lub decyzja ostateczną tzn. takimi przejawami władzy, od których nie przysługuje środek odwołania w toku instancji. Wyjątek stanowią sytuacje, w których przepisy prawa przewidują wykonanie decyzji nieostatecznych lub zaopatrzonych w rygor natychmiastowej wykonalności.

Odnosi się to do przypadków, gdy podmiot uprawniony nie złożył środka odwołania lub uprawniony złożył środek odwołania, które zostało rozstrzygnięte albo od orzeczenia lub decyzji organu władzy publicznej odwołanie nie przysługuje.

Do pewnego momentu pojawiały się wątpliwości interpretacyjne dotyczące dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej decyzjami, które nie były ostateczne tzn. mogły być wzruszone poprzez wniesienie środka odwołania. Wątpliwości jednak rozwiał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 19 listopada 2004 r. Wskazał on, iż Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej w związku z wydaniem decyzji podatkowej nieostatecznej podlegającej kontroli instancyjnej (sygn. akt: V CK 250/04).

Należy mieć jednak na uwadze możliwość wyrządzenia szkody na skutek wykonania decyzji nieostatecznych. Istnieje co do nich możliwość wniesienia odwołania i ich zmiany przez organ drugiej instancji oraz uchylenia negatywnych następstw takich decyzji. Przyjmuje się więc, że w zakresie uszczerbku nieobjętego czynnościami przywracającymi stan sprzed wykonania decyzji organu odwoławczego, można byłoby widzieć odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 417 § 1 k.c. Uregulowanie w art. 4171 § 2 k.c. - stanowiącym względem art. 417 § 1 k.c. przepis szczególny - odpowiedzialności odszkodowawczej za ostateczne decyzje nie zamyka drogi do poszukiwania obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej aktami niemieszczącymi się w hipotezie art. 4171 § 2 k.c. (a takimi są decyzje nieostateczne) w generalnej formule zawartej art. 417 § 1 k.c. Orzeczenie organu odwoławczego, uchylające rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, które stanowi źródło szkody, zawierające w swej treści wskazanie naruszenia prawa - wadliwą decyzją nieostateczną, jest okolicznością którą można uznać za stwierdzenie bezprawności decyzji. To w konsekwencji stanowi przesłankę naprawienia szkody według art. 417 § 1 k.c.

W uchwale z 26 kwietnia 2006 r. (sygn. akt: III CZP 125/05) Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji (mający zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 01 września 2004 r.) stanowi podstawę prawną odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną wydaniem i wykonaniem nieostatecznej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, następnie uchylonej.

Dla uzyskania naprawienia szkody będącej następstwem wydania prawomocnego orzeczenia lub wydania ostatecznej decyzji konieczne jest stwierdzenie we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Stwierdzenie niezgodności z prawem aktu władzy publicznej może nastąpić na podstawie przepisów postępowania, w którym zostało wydane rozstrzygnięcie bądź też na drodze postępowania sądowo-administracyjnego.

Konieczność przeprowadzenia postępowania w celu stwierdzenia niezgodności z prawem aktu władzy publicznej nie należy do kompetencji sądów cywilnych, które zakresem swojego działania nie obejmują kontroli prawidłowości aktów władzy publicznej.

Sąd powszechny nie jest władny do interpretacji decyzji administracyjnej nie tylko w jej aspekcie przedmiotowym, ale przede wszystkim podmiotowym. W postępowaniu cywilnym nie można zastępować, weryfikować ani też w jakikolwiek sposób uzupełniać zakresu oddziaływania decyzji administracyjnych, a w tym na osoby decyzją nieobjęte (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, sygn. akt I ACa 408/10).

Aktem stanowiącym podstawę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (odnoszącym się zarówno do decyzji administracyjnych, jak i podatkowych) jest orzeczenie sądu administracyjnego. Stwierdza ono nieważność decyzji albo ustala przeszkodę prawną uniemożliwiającą stwierdzenie jej nieważności, a także orzeczenia tego sądu uchylające zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku ponownego rozpatrywania sprawy organ umorzy postępowanie. Podkreślić należy, iż dochodzenie roszczeń odszkodowawczych będących następstwem wadliwych decyzji organów władzy nie wymaga stwierdzenia ich nieważności (wyrok SN sygn. akt II CSK 325/11). Art. 4171 § 3 k.c. stanowi podstawę do dochodzenia naprawienia szkody będącej następstwem niewydania decyzji przez właściwy organ.

Dla dochodzenia roszczeń na wskazanej podstawie konieczne jest aby szkoda rzeczywiście zaistniała i była ona następstwem niewydania decyzji, której obowiązek wydania przewiduje przepis prawa.

Przesłankami powstania obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przez niewydanie decyzji są wskazanie przepisu nakładającego na organ władzy publicznej obowiązek wydania decyzji oraz stwierdzenie we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania decyzji.

Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki nakłada na organy administracji publicznej art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego (regulacje dotyczą spraw podatkowych zawiera art. 139 ordynacji podatkowej). Na niezałatwienie sprawy administracyjnej we właściwym terminie stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Ten, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza przede wszystkim dodatkowy termin załatwienia sprawy. W wypadku niezałatwienia w terminie sprawy podatkowej stronie przysługuje ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Uznając je za uzasadnione, organ ten wyznacza w szczególności dodatkowy termin załatwienia sprawy. Zarówno w sprawach administracyjnych, jak i podatkowych przewlekłość postępowania znajdzie wyraz w odpowiednich postanowieniach wydanych przez wspomniane organy.

Ponadto rozpoznaniu sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) poddane zostały również skargi na bezczynność organów przy wydawaniu decyzji administracyjnych. Sąd uwzględniając taką skargę zobowiązuje organ do rozstrzygnięcia w określonym terminie.

Osoba, która poniosła szkodę na skutek bezczynności organu po wydaniu wyroku sądu administracyjnego uchylającego lub stwierdzającego nieważność aktu lub czynności (art. 154 § 1, 4 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), może dochodzić jej naprawienia bez stwierdzenia we właściwym postępowaniu niewydania decyzji (art. 4171 § 3 k.c.). Takie stanowisko zajął SN w wyroku z 2 lutego 2011 r. (sygn. akt: II CSK 398/10).

Wskazane powyżej sposoby ustalenia zaniechania organów wykonujących władze publiczną w przypadku zaistnienia rozstrzygnięć stwierdzających to zaniechanie, stanowią dowód bezprawności zaniechania organu i są wiążące dla sądu orzekającego w sprawie o odszkodowanie.

Na etapie procesowym realizacji roszczeń odszkodowawczych, sąd orzekający zobowiązany jest w ściśle określonej kolejności dokonać badania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej organu wykonującego władzę publiczną. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie zachowania, z którego wynikła szkoda, oraz dokonanie oceny jego bezprawności. Następnie konieczne jest stwierdzenie, czy uszczerbek rzeczywiście wystąpił. Dopiero po zaistnieniu obu przesłanek, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego (wyrok SN z 19 lipca 2012 r. sygn. akt: II CSK 648/11).

Konieczne jest również zasygnalizowanie, iż do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dn. 17 czerwca 2004 r. nowelizującej kodeks cywilny, zastosowanie miały przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji (art. 160 k.p.a.), choćby jej skutki nastąpiły już po wskazanym terminie.

 

 
INNE DZIAŁY:
[maxbutton id="1"]
[maxbutton id="2"]
[maxbutton id="3"]
[maxbutton id="4"]
[maxbutton id="5"]
[maxbutton id="6"]
[maxbutton id="7"]
[maxbutton id="8"]
[maxbutton id="9"]
[maxbutton id="10"]
[maxbutton id="11"]
[maxbutton id="12"]
[maxbutton id="13"]

Kancelaria zapewnia pomoc doświadczonych prawników - radców prawnych i adwokatów - w zgłaszaniu szkód z OC, AC i NNW. Skutecznie walczymy o należne odszkodowania, zadośćuczynienia i renty za wypadek drogowy, wypadek w pracy i w gospodarstwie. Reprezentujemy w sądzie, ZUS i KRUS.

Zostaw numer - oddzwonimy


Przed wysłaniem wiadomości zapoznaj się z zasadami przetwarzania przez Kancelarię danych osobowych zawartymi w Polityce Prywatności.